Lalka
Bolesław Prus, 1890
Stanisław Wokulski — kupiec i były zesłaniec — kocha arystokratkę Izabelę Łęcką, tracąc przez to majątek i ideały. Panorama społeczeństwa Warszawy po 1863 r.: arystokracja, mieszczaństwo, biedota.
Pisanie
Do czego użyć tej lektury na maturze
Krótki zestaw motywów, kontekstów i zestawień. Bez streszczenia i bez gotowca.
Do czego użyć
- idealizm kontra rzeczywistośćLalka pokazuje, jak marzenie jednostki przegrywa z układem społecznym i własnymi złudzeniami.
- społeczeństwo po klęscePowieść pozwala ocenić wspólnotę, która blokuje awans, pracę i porozumienie między grupami.
Motywy
- Miłość i idealizacja Wokulski idealizuje Izabelę, a uczucie staje się źródłem rozczarowania i samotności. Izabela rozmawia ze Starskim po angielsku w pociągu do Krakowa (t. II, rozdz. XIV) · Wokulski wysiada z pociągu w Skierniewicach (t. II, rozdz. XIV)
- Społeczeństwo i awans Kariera Wokulskiego obnaża bariery klasowe, snobizm arystokracji i słabość mieszczaństwa. sklep i jego codzienność (t. I, rozdz. I–II) · wyścigi i wyzwanie barona Krzeszowskiego na pojedynek (t. I, rozdz. XIII)
- Samotność i wyobcowanie Wokulski nie należy w pełni ani do świata kupców, ani do arystokracji. Rzecki od dwudziestu pięciu lat mieszka sam w pokoiku przy sklepie i zapisuje wspomnienia w pamiętniku. nocna wędrówka Wokulskiego po Powiślu (t. I, rozdz. VIII „Medytacje”) · Rzecki i jego pokoik przy sklepie (t. I, rozdz. II)
Najkrótszy kontekst
- Pozytywizm i praca organiczna Kontekst pozytywizmu pokazuje, dlaczego praca i nauka są w powieści testem społecznej dojrzałości. spotkanie z furmanem Wysockim na Powiślu (t. I, rozdz. VIII) · Rzecki i Wokulski
Z czym zestawić
- Dziady cz. III Konrad i Wokulski są idealistami, którzy chcą zmienić rzeczywistość. Konrad formułuje bunt w języku romantycznej poezji. Wokulski przenosi idealizm w świat pracy, nauki i kapitału.
- Nad Niemnem Obie powieści pokazują pracę jako podstawę życia społecznego. Lalka pokazuje pęknięcia społeczne miasta i rozczarowanie ideałami. Nad Niemnem łączy pracę na roli z pamięcią powstania styczniowego.
- Cierpienia młodego Wertera Wokulski i Werter widzą w ukochanej ideał, którego rzeczywista kobieta nie spełnia. Wokulski działa: kupuje kamienicę Łęckich i wchodzi do salonów. Werter pozostaje w świecie własnych przeżyć.
Uważaj: Nie sprowadzaj Lalki tylko do historii miłosnej Wokulskiego.