Wina, kara i odkupienie

Dlaczego pasuje

Zabójstwo Aliny rozpoczyna ciąg zbrodni, a finał dramatu łączy władzę Balladyny z sądem nad jej czynami.

Scena lub szczegół do przywołania

• zabójstwo Aliny podczas zbierania malin akt II, sc. 1
• Balladyna jako królowa trzykrotnie skazuje sprawcę na śmierć akt V, sc. 4
• piorun zabija królową akt V, sc. 4

Sprawdź scenę w tekście: Balladyna — Wolne Lektury

Dlaczego pasuje

Wyrzuty sumienia Makbeta i Lady Makbet pokazują, że zdobycie władzy nie usuwa odpowiedzialności za popełnioną zbrodnię.

Scena lub szczegół do przywołania

• wizja sztyletu akt II, sc. 1
• duch Banka na uczcie akt III, sc. 4
• Lady Makbet próbuje zmyć z rąk plamę krwi akt V, sc. 1

Sprawdź scenę w tekście: Makbet — Wolne Lektury

Dlaczego pasuje

Spotkania z duchami zmuszają Scrooge’a do rozpoznania skutków własnego skąpstwa i dają mu możliwość zmiany postępowania.

Scena lub szczegół do przywołania

• wizyta Ducha Marleya rozdz. I
• Scrooge posyła Cratchitom indyka rozdz. V

Sprawdź scenę w tekście: Opowieść wigilijna — Wolne Lektury

Dlaczego pasuje

Przemiana Jacka Soplicy pokazuje próbę przyjęcia odpowiedzialności za zbrodnię, a nie wymazanie przeszłości.

Scena lub szczegół do przywołania

• spowiedź Jacka — księga X
• rehabilitacja — księga XI

Sprawdź scenę w tekście: Pan Tadeusz — Wolne Lektury

Dlaczego pasuje

Raskolnikow próbuje uzasadnić zbrodnię teorią o jednostkach stojących ponad prawem, lecz lęk i wyrzuty sumienia podważają jego przekonania.

Scena lub szczegół do przywołania

• Raskolnikow wyznaje zbrodnię Soni cz. V, rozdz. 4
• przyznanie się do zabójstwa w komisariacie cz. VI, rozdz. 8

Dlaczego pasuje

Los Kreona pokazuje, że pycha władzy i błędna decyzja mogą wrócić jako osobista kara.

Scena lub szczegół do przywołania

• przestroga Tyrezjasza
• śmierć Hajmona i Eurydyki eksodos

Sprawdź scenę w tekście: Antygona — Wolne Lektury

Dlaczego pasuje

Utwór rozdziela świadomą intencję od skutków czynów: Edyp nie zna swojego pochodzenia, lecz po odkryciu prawdy przyjmuje konsekwencje.

Scena lub szczegół do przywołania

• zabójstwo Lajosa na rozstaju dróg
• wyjawienie prawdy przez Terezjasza i posłańców
• samooślepienie Edypa

Sprawdź scenę w tekście: Król Edyp — Wolne Lektury

Dlaczego pasuje

Przyjaciele tłumaczą nieszczęście Hioba ukrytą winą. Zakończenie, w którym Bóg stwierdza, że nie mówili o Nim prawdy, podważa prostą zależność między cierpieniem a karą.

Scena lub szczegół do przywołania

• Elifaz: „Przypomnij, czy zginął kto prawy?” Hi 4
• Bóg gani przyjaciół i przywraca Hioba do dawnego stanu Hi 42

Lista CKE obejmuje fragmenty tej lektury. Sprawdź, czy wskazana scena była w omawianym fragmencie; jeśli nie, przywołuj ją jako znajomość całego utworu.

Sprawdź scenę w tekście: Księga Hioba — Wolne Lektury

Dlaczego pasuje

Proces wytwarza poczucie winy, choć bohater nie poznaje zarzutu ani zasad postępowania. To użyteczny kontrast wobec historii, w których winę można nazwać i wyznać.

Scena lub szczegół do przywołania

• nieujawniony zarzut rozdz. 1
• egzekucja Józefa K. rozdz. 10 „Koniec”

Lista CKE obejmuje fragmenty tej lektury. Sprawdź, czy wskazana scena była w omawianym fragmencie; jeśli nie, przywołuj ją jako znajomość całego utworu.

Sprawdź scenę w tekście: Proces — Wolne Lektury

Dlaczego pasuje

Partia wymusza przyznanie się do winy i podporządkowanie myśli. Przemiana Winstona jest skutkiem tortur, a nie dobrowolnym moralnym odkupieniem.

Scena lub szczegół do przywołania

• przesłuchania prowadzone przez O’Briena cz. III
• pokój 101 cz. III
• finałowa miłość do Wielkiego Brata cz. III

Sprawdź scenę w tekście: Rok 1984 — Wolne Lektury