Motyw
Tragizm i wybór moralny
Motyw pokazuje sytuację, w której bohater musi wybrać między wartościami, a każda decyzja ma koszt.
Jak użyć
Od problemu do argumentu.
Przydatny w tematach o sumieniu, odpowiedzialności, konflikcie prawa i granicach posłuszeństwa.
Wybierz lekturę, nazwij konkretną scenę lub decyzję bohatera, a potem wyjaśnij, co ten przykład pokazuje w kontekście tematu.
Główne powiązanie · Podstawa
Antygona
Dlaczego pasuje
Antygona musi wybrać między lojalnością wobec rodziny i bogów a rozkazem Kreona.
Scena lub szczegół do przywołania
- rozmowa Antygony z Ismeną o zakazie pochówku Polinejkesa prolog
- Antygona przed Kreonem: „Współkochać przyszłam, nie współnienawidzić”
Główne powiązanie · Rozszerzenie
Hamlet
Dlaczego pasuje
Hamlet rozważa, czy działać przeciw uzurpatorowi i zabójcy ojca, a jego decyzje mają konsekwencje dla całego dworu.
Scena lub szczegół do przywołania
- monolog „Być albo nie być” akt III, sc. 1
- przedstawienie „Łapka na myszy” akt III, sc. 2
- finałowy pojedynek akt V, sc. 2
Główne powiązanie · Dodatkowe
Król Edyp
Dlaczego pasuje
Edyp próbuje uniknąć przepowiedni, ale jego działania nieświadomie prowadzą do jej spełnienia. Rozpoznanie prawdy nie cofa skutków wcześniejszych zdarzeń.
Scena lub szczegół do przywołania
- przepowiednia dla Lajosa i Edypa
- poszukiwanie zabójcy Lajosa
- rozpoznanie prawdy i samooślepienie
Dodatkowe powiązanie · Podstawa
Dżuma
Dlaczego pasuje
Epidemia stawia bohaterów wobec wyboru między wygodą a odpowiedzialnością, bez gwarancji powodzenia.
Scena lub szczegół do przywołania
- Rambert rezygnuje z ucieczki i zostaje w Oranie cz. IV
- śmierć syna sędziego Othona cz. IV
Dodatkowe powiązanie · Podstawa
Inny świat
Dlaczego pasuje
Warunki obozu wystawiają więźniów na wybory, w których zachowanie zasad może oznaczać dodatkowe cierpienie albo śmierć.
Scena lub szczegół do przywołania
- głodowe normy pracy
- wyznanie dawnego współwięźnia po wojnie epilog
Lista CKE obejmuje fragmenty tej lektury. Sprawdź, czy wskazana scena była w omawianym fragmencie; jeśli nie, przywołuj ją jako znajomość całego utworu.
Dodatkowe powiązanie · Podstawa
Makbet
Dlaczego pasuje
Bohaterowie podejmują decyzje, które prowadzą do nieodwracalnych skutków; przepowiednia nie zwalnia ich z odpowiedzialności.
Scena lub szczegół do przywołania
- wahanie Makbeta i namowy Lady Makbet akt I, sc. 7
- decyzja o zabójstwie Duncana akt I, sc. 7
Dodatkowe powiązanie · Podstawa
Zbrodnia i kara
Dlaczego pasuje
Powieść pozwala rozważyć, czy cel może usprawiedliwić zbrodnię i kto ponosi odpowiedzialność za przyjętą ideę.
Scena lub szczegół do przywołania
- rozmowa z Porfirym o artykule o ludziach niezwykłych cz. III, rozdz. 5
- decyzja o wyznaniu winy cz. VI