Motyw
Naród i wspólnota
Motyw pokazuje, jak literatura pyta o więź zbiorową, pamięć historyczną i odpowiedzialność za innych.
Jak użyć
Od problemu do argumentu.
Przydatny w tematach o patriotyzmie, bierności, sporach społecznych i wyobrażeniu narodu.
Wybierz lekturę, nazwij konkretną scenę lub decyzję bohatera, a potem wyjaśnij, co ten przykład pokazuje w kontekście tematu.
Główne powiązanie · Podstawa
Dziady cz. III
Dlaczego pasuje
Utwór buduje obraz narodu jako wspólnoty cierpienia, pamięci i nadziei.
Scena lub szczegół do przywołania
- rozmowa w Salonie warszawskim scena VII
- Widzenie księdza Piotra scena V
Główne powiązanie · Podstawa
Pan Tadeusz
Dlaczego pasuje
Koncert Jankiela przywołuje radość, zdradę i klęskę, z których składa się wspólna pamięć.
Scena lub szczegół do przywołania
- koncert Jankiela — księga XII
- Mazurek Dąbrowskiego
Pamięć budująca wspólnotę
Postacie: Jankiel; słuchacze koncertu
W księdze XII Jankiel gra na cymbałach. Muzyka przywołuje Konstytucję 3 maja, Targowicę, rzeź Pragi i los żołnierzy; kończy się Mazurkiem Dąbrowskiego.
Wniosek do argumentu: Wspólnotę może łączyć pamięć zarówno sukcesów, jak i klęsk. Słuchacze odczytują koncert przez własne doświadczenia i znane im wydarzenia.
Główne powiązanie · Podstawa
Przedwiośnie
Dlaczego pasuje
Cezary konfrontuje opowieść o Polsce jako wspólnym projekcie z biedą i nierównościami, które widzi po powrocie do kraju.
Scena lub szczegół do przywołania
- opowieść Seweryna o szklanych domach cz. I „Szklane domy”
- powrót Cezarego do Polski cz. I
Główne powiązanie · Podstawa
Wesele
Dlaczego pasuje
Dramat sprawdza, czy Polacy potrafią stworzyć wspólnotę zdolną do działania.
Scena lub szczegół do przywołania
- Wernyhora daje Gospodarzowi złoty róg akt II, sc. 24
- Jasiek gubi złoty róg, chocholi taniec akt III, sc. 35–37
Porównanie
Zestaw do porównania
Każde zestawienie jest przypisane do tego zagadnienia. Pokazuje podobieństwo, różnicę i to, co porównanie wnosi do argumentu.
różne obrazy wspólnoty narodowej
Dziady cz. III i Pan Tadeusz
- Podobieństwo
- Oba utwory Mickiewicza pytają, co łączy wspólnotę pozbawioną państwa.
- Różnica
- Dziady cz. III pokazują wspólnotę cierpienia i represji, a Pan Tadeusz pamięć tradycji i utraconego świata.
- Do argumentu
- Pozwala porównać dwa sposoby budowania tożsamości narodowej: przez ofiarę i przez pamięć.
naród między marzeniem i niemocą
Dziady cz. III i Wesele
- Podobieństwo
- Oba dramaty pytają, czy wspólnota narodowa jest gotowa do czynu.
- Różnica
- Dziady cz. III nadają cierpieniu sens ofiary w Widzeniu księdza Piotra. Wesele kończy się chocholim tańcem po utracie złotego rogu.
- Do argumentu
- Pozwala zestawić romantyczną wiarę w sens ofiary z modernistyczną diagnozą niemocy.